Av. Ünsal Özmestik 17/10/2009 18:22

Hukuk bilimi, yapay zekalı bilgisayarlara hazırlık yapmalı mı?

Stj. Av. Ünsal Özmestik

ABD’de yayımlanan Neuron adlı tıp dergisinde yer alan habere göre; Görüntülerin beyinde nasıl kodlandığını modelleyen bilim adamları, zihinde kayıtlı nöral (sinirsel) aktiviteleri, deneğin daha önce gördüklerinin görüntüsüne dönüştürmeyi başardılar. Pratik uygulamaların hayata geçirilmesi için insanlığın önünde daha onlarca yıl olsa da, bu araştırma rüyaların görüntülenmesini sağlayacak cihazların ve düşünce gücüyle kontrol edilen bilgisayarların geliştirilmesi yolunda atılan önemli bir adım olarak görülüyor.

Kaliforniya Üniversitesi’nde sürdürülen araştırma, sinir örüntülerini kullanarak sınırlı sayıdaki seçenek arasından doğru resmin bulunması üzerine dayanan daha eski bir çalışmanın devamı niteliğinde. Yeni çalışma, eski çalışmadan farklı olarak, beynin görme bölgesinin daha detaylı bir modeline dayanıyor ve doğru resmin seçilmesinden çok, görüntünün yeniden oluşturulması üzerine kurulu.

Çalışmanın temelinde Fonksiyonel Manyetik Rezonans Görüntüleme (fMRI – Funcıtional Magnetic Resonance Imaging) makinesi yer aldı. Gerçek zamanlı bir beyin tarama cihazı olan fMRI, beyne giden kan miktarını ölçülmesini ve deneklerin sinirsel aktivitelerinin izlenmesini sağlıyor. Beynin hangi görüntüyü nasıl kodladığını modellemeyi amaçlayan bilim adamları öncelikle, fMRI makinesine bağlı deneklere her gün karşılaştıkları nesnelerin ve canlıların fotoğraflarını gösterdiler. Deneklerin beyinlerinin fotoğraflara verdikleri tepkiler, bu amaçla geliştirilen özel bir yazılım aracılığıyla kaydedilerek bir hafıza bankası oluşturuldu.

Sonraki aşamada ise deneklere başka fotoğraflar gösterildi ve sinir sistemi etkinliğiyle bakılan görüntüler arasında ilişki kurulması sağlandı. Sistem, deneğin baktığı fotoğrafın hangisi olduğunu, 6 milyon görselden oluşan veritabanı içinden yüksek doğruluk payıyla seçti.

Araştırmacılar, bu yeni çalışmanın insanın zihninde canlandırdığı görüntünün eksiksiz olarak bilinebilmesi yolunda önemli bir adım olduğunu, ilerleyen dönemde optik lazer tarayıcılar ve EEG gibi teknolojilerin de kullanılabileceğini belirtiyorlar. Beyinle doğrudan iletişim halindeki CAD-CAM uygulamaları ve Photoshop benzeri yazılımlar, tıbbi iletişim cihazlarıyla birlikte olası uygulamalar arasında gösteriliyor. Bu tür uygulamalar için henüz çok erken olsa da benzer yöntemler kişinin düşüncelerinin okunması gibi farklı durumlar için de kullanılabilir.

Bir kişinin optik lazer tarayıcılar ya da benzer bir aletle, zihninde canlandırdıklarının görüntülenebilmesi çok ciddi problemlere sebep olabilecektir. İnsanlığın düşüncelerinin okunabilmesi, şu an için aklı mantığa sığmasa da, böyle bir çalışmanın gerçeğe dönüşmesi insanlık tarihini değiştireceği kesindir. Konunun hukuksal analizi de zira benzer yönde olacak ve bu tür aletlerin ortaya çıkması tüm dünyada ki hukuk sistemini alt üst edebilecektir. Yukarıdaki gelişmenin hukuksal açıdan çıkarabileceği en büyük sorunlardan biri de ispat kavramının, değişik boyutlara ulaşacak olmasıdır. Zira bu halde, gerek ceza hukuku normları, gerekse özel hukuk normları şu anki sisteminden çok farklı bir hale bürünebilir.

Yukarıda bahsedilen gelişmelerin bir ileri versiyonu da yapay zekâlı robotlar olacaktır. Hayatı kolaylaştıracağı şüphesizdir. Düşünsenize akşamdan konuşarak programladığınız robotunuz, sabah kalkıp az pişmiş yumurtanızla birlikte kahvaltınızı hazırlıyor, o günkü giyeceklerinizi dolaptan çıkartıyor. Günlük işlerinizin programını yapıp sizi işe yolluyor. Siz gittikten sonra da ev işlerine başlıyor. Paha biçilemez dedikleri bu olsa gerek! Hatta biraz ileriki zamanda, gerçi ütopikte olsa, dişi ve erkek versiyonlu robotların piyasaya çıktığını ve insanların cinsel isteklerini de tatmin ettiğini bir düşünün.

Yapay zekâlı robotların buluşu, özellikle hukukçuların cevabını bulmasında zorlanabileceği yeni birtakım problemlerin de ortaya çıkmasına sebep olacaktır. Herhangi bir hukuka aykırı durumda, sorumlunun nasıl belirleneceği ve hukuki olarak kime ait olacağı konusunda uzun tartışmalar yaşanabilecektir. Örneğin; Evinizde bulunan Yapay zekâlı robotunuz, internet yoluyla bir virüs bulaşması sebebi ile komşunuzu yaraladığında ya da evi yaktığında sorumlusu kim olacaktır?

Yıllar geçtikçe yeni bilimlerin çıkması, hukuk düzenine birtakım eklemeler getirmektedir. Örneğin; Bundan otuz yıl önce Bilişim hukuku denen bir hukuk dalı insanların aklına bile gelmezken, internetin bulunması ve tüm dünyada hızla kullanılmaya başlanması sonucunda bilişim hukuku denen hukuk dalı ortaya çıkmıştır. Fakat yapay zekâlı robotların buluşu yukarıda da bahsettiğim gibi biraz farklı bir durumdur. Zira bu halde dünyadaki hukuk sisteminin ne şekilde ve nasıl düzenlenebileceği konusunda büyük problemlerin yaşanacağı kuvvetle muhtemeldir.

Belki de, hukuk litaratürüne “robot hukuku” diye yeni bir bilim dalı eklenecektir.

NOT:Yazının konusu http://www.haberprogram.com’da yayınlanan bir habere dayanmıştır.

Tags:

5 Comments

  • Ali Osman Özdilek

    Yapay zeka er geç hukuktaki yerini almalıdır. Yapay zekanın yargılama faaliyetinde kullanılması, özellikle de öncelikle “yargıç” yardımcısı ardından da “yargıç” olarak kullanılması kaçınılmazdır. Hukuk matematikseldir, insan zaaflarından,önyargılarından,duygularından, bilinçli bilinçsiz hatalardan ve seçimlerden arındırılmalıdır.

  • Söylediklerinize genel olarak katılmak ile birlikte, Hukukun “sadece” matematiksel olduğu kanısında değilim. Hukuk komplike, bir başka deyişle karmaşık bir bilimdir. Tıpkı Tıp biliminde olduğu gibi, Örneğin; “x” İnsanına y hastalığından dolayı penisilin ihtiva eden bir ilaç verilerek iyileştirilebilir. Fakat “p” insanına yine “y” hastalığından dolayı penisilin ihtiva eden bir ilacın verilmesi ölmesine sebep olabilecektir. İşte bu yüzden hukukta da kanun maddeleri aynı iken, somut olayın şartlarına göre verilen kararlar çok farklıdır. çok değişken olabilmektedir.

    Sonuç olarak; dediğiniz gibi YAPAY ZEKA HUKUK ALANINA ER VEYA GEÇ GİRECEKTİR. FAKAT GİRMEKLE KALMAYACAK SİSTEMİ DE KOMPLE DEĞİŞTİRECEKTİR:

  • TuNcAY İLÇİM

    İyi güzel, elbetteki yapay zeka hukuk sistemi içerisinde yer edinmeli edinmesi ne de; fazla da karmaşıklaştırmanın,detaylandırmanın,ütopik düşünceler aleminde dans edip,yüzmenin yarar sağlayacak bir tarafı da olmasa gerek…Hukuk; zamana, mekana, kültüre göre değişen ve de farklılık arzeden yapıya sahip olması vesilesiyle sosyal,siyasal,ekonomik ve kültürel ihtiyaçların en iyi şekilde giderilmesini ve toplumlar arası rekabeti her yönüyle en iyi seviyede sağlayacak düzey ve statüyü, aşırı sertlik ve katılıktan uzak, esnek bir yapıyı da haiz bir muhteva içerse gerek…Bu bağlamda bahsedildiği şekilde, ”Robot Hukuku” ayrı bir dünyanın yerleşmiş realist kriterlerinden uzak, ütopiksel ve serüvenik maceraperestliği olsa gerek…Robot evliliği de nasıl olur orasını bilemem ki bi o kalmıştı zaten :) )) ama kanaatime göre ortaçağ zihniyetinden öteye bir yaşam tarzı ve sosyal düzen getiremese gerek…Ortalık kaynıyor zaten gey,lezbiyen falan filan bi düzüne anti-normal insan(?),bir de robot mobot çıkartmayın kardeşim şimdi…O zaman gelsin uygulamalı düşünürsünüz bol bol….:)))
    Evlilik birliğinin temeli; karşılıklı sevgi ve saygıya ilişkin mevcudiyetin vermiş olduğu güç ve potansiyele yönelik manevi değerlerdir,yargılardır.Gerisi de evlilik değildir,toplumsal hayat içerisindeki sosyal hayatın idamesine yönelik normalleşme çabasına yönelik şiddetli kıvranmanın ve de kısa süreli süreceği üzerinde hiçbir tartışmaya mahal vermeyecek derecede açık olan hayvani bir içgüdüye ilişkin dar mentalitedeki kaçamaklarıdır diye düşünüyorum.

    Bu arada insan zihninin de tam anlamıyla ve her yönüyle okunabilinmesinin ve görülebilinmesinin ki bu yönde tecrübeli bir fert olarak olanaksız olduğu kanaatindeyim….

  • Ali Osman Ozdilek

    Yapay zeka er gec hukukta yerini almali demisim ancak yanilmisim, derhal yerini almali.

  • Ali Osman Ozdilek

    Hukuk hakkinda dusuncem cok net http://www.aliosmanozdilek.org/?paged=3 adresinden bakabilirsiniz.Asil utopya insanlarin birtakim mulkiyet iliskileri temelinde birtakim sorunlar yaratip sonra bunlari cozebileceklerini iddia etmeleriymis gibi geliyor bana.

Leave a reply

required

required

optional


Trackbacks

  •  
science writers write papers for money canada is the best country in the world essay help with school buy a personal statement