Bilgi Teknolojileri 18/10/2009 03:15

Bulutlarda dolaşmak ne kadar risklidir? (Net-İşlem / Cloud Computing)

cloud

Av.M. Gökhan Ahi

Bulut, bilgisayar mühendisliği nezdinde “internet”i ifade eder. Yani, internete bağlı tüm bilgisayarların oluşturduğu ağ, şemalarda hep “bulut” olarak tasvir edilir. Aslında, internette gezinirken yapmış olduğumuz şey internet butlunun içinde dolaşmaktır.

İnternetin geniş kitlelere ulaşması, WEB 2.0 ‘la birlikte interaktivitenin, 3G ile birlikte mobilitenin artması, artık web tabanlı uygulamaların (cloud computing) hayatımızda daha fazla yer kaplayacağına işaret etmektedir.
Web tabanlı uygulama ve programlarla çalışmanın adı yabancı kaynaklarda “cloud computing” olarak anılmaktadır. Bu terimin tam Türkçe karşılığı henüz üretilmemiştir. Ancak bazıları bu terimin Türkçe karşılığına “net-işlem” ya da “ağişlem” terimlerini önermektedirler. “Bulut bilişimi” diyenler de vardır. Biz, net-işlem terimini “cloud computing” kavramına daha yakın buluyoruz.

Yakın bir zamana kadar, masaüstü bilgisayarlar ile hard diske kurularak işletilen yazılımlar etkisini kaybedecek gibi gözüküyor. Çünkü, günümüzde bankacılık dahil masa başında sabahtan akşama oturulan bir iş neredeyse kalmadı. İnsanlar daha fazla müşteri ziyaretine gidiyor, daha fazla seyahat ediyor, hatta işini gece ve hafta sonuna kadar yapmaya devam ediyorlar. Şirketler ve kurumlar, büyük binalarda personeli sabit durdurmak yerine, personeline saha ziyareti yaptırmayı tercih ediyorlar. Hal böyle olunca, parkta, kafede, metroda ellerinde mini dizüstü bilgisayarlarıyla çalışan insan sayısı gittikçe artıyor.

Yazılım şirketleri de artık bilgisayarlarda lokal olarak kurulan programlar yerine, web tabanlı programlar üretmeye başladılar. Nitekim web tabanlı programların; kurulum gerektirmemesi, güncelleme için ayrıca bir işlem yapmaya gerek duyulmaması, her bilgisayardan ve PDA özellikli cep telefonlarından kolayca ulaşılabilmesi, yedekleme yapmaya ihtiyaç duyulmaması, aynı anda bir çok kişinin kullanabilmesi, esnek ve geliştirebilmeye açık olması, zaman ve mekan ihtiyacını ortadan kaldırması, girebilmek için sadece internet bağlantısı olan herhangi bir bilgisayarın yeterli olması gibi bir çok özellikleri bünyesinde barındırması, eski usul programların ve uygulamalara göre onları avantajlı hale getirmektedir. CRM (Müşteri İlişkileri Yönetimi), PMS (Proje Yönetim Sistemi) ve ERP (Kurumsal Kaynak Planlama) uygulamaları bile rahatlıkla web tabanlı olarak kullanabilmektedirler.

Bazı şirketler, web bazlı uygulamalar için kendi sunucularını kurup işletebilimektedirler. Ancak, sunucu donanımı, kesintisiz güç kaynağı, soğutma sistemi ve sunucu yazılımı lisansı gibi gereksinimlerin yüklü bir yatırım gerektirmesi, ayrıca sunucuların kesintisiz işlemesi için yıllık bakım maliyetlerinin yüksekliği de gözününe alındığı takdirde, web bazlı uygulamalar küçük ve orta ölçekli şirketler için sadece bir hayal haline gelmektedir.
Bu ihtiyacın farkında olan bir çok hizmet sağlayıcı, web bazlı çalışan programları doğrudan host ederek küçük ve orta ölçekli şirketlere önemli faydalarla birlikte çok düşük maliyet avantajı sağlamaya başladı. Bir yazılımı satmak yerine kiralamak ve her ay kira bedelini almak tarzındaki satış modeli, bir çok yazılım şirketi için yeni bir gelir modeli haline geldi. Ayrıca, tüm hizmetlerini ücretsiz sağlayan Google dahi, web bazlı çalışan ofis programlarını, takvim, kişiler, proje yönetimi gibi bir çok yazılımı uzun bir süredir hizmete sundu. Yani, ya düşük bir aylık ücretle, ya da sıfır bir maliyetle net-işlem devri bu tip şirketlerin çoğalmasıyla resmen başlamış oldu.

Web bazlı uygulama ve programlar, eğer yeterli dikkat gösterilmez ve iyi araştırılmadan seçilirse, hukuken bir çok sorunu gündeme getirebilir. Zira, şirkete ait muhasebe, personel, müşteri veritabanı gibi bir çok kritik bilgi şirketin veritabanında değil, hizmet alınan şirketin sunucularında, hatta başka bir ifadeyle bulutlarda dolaşmaktadır. Bu durum, gizlilik ve güvenlik kaygılarını gündeme getirmekte gecikmedi.

Hukuk alanında, kuşkusuz sadece gizlilik ve güvenlik sorunu olmayacak. Bunun dışında, mobilitenin artmasıyla birlikte, işçi – işveren arasındaki tüm hukuki ilişkiler kökten değişecektir. Mesai saatleri yerine esnek saatlerde çalışmayı tercih eden ve işe gitmek zorunda olmayan bir personel tipi oluşacaktır. Şirketler, personelinin yemek ve yol ücretlerinden dahi tasarruf etme eğilimine gireceğinden İş Hukuku anlamında bir çok sorun tartışmaya açılacaktır.

Ayrıca, başka sorunlar da yok değildir. Hizmet alınan servis, kesintiye uğrayabilir veya ekonomik sebeplerle kapanabilir. Bulutlarda duran veriler, 3. Kişilerin veya içeriden birilerinin hedefi haline gelerek çalınabilir veya değiştirilebilir. İşte bu durumlar, teknolojiyi yakından takip eden şirketler için parasal ve hukuksal anlamda sıkıntılı günlerin başlangıcı olabilir.

Örneğin, ayrıntılarını http://thenextweb.com/tr/2009/10/11/cloud-computing-tarihinin-en-buyuk-felaketi/ adresinde göreceğiniz haberde, T-Mobile firmasının verileri Microsoft sunucularında bulutların içinden resmen uçtu. Sorunun iki şirket arasında nasıl çözüleceği şimdilik bilinmiyor.

Bir çok teknik ve lojistik avantajı olan web bazlı uygulamalar, hukuk dünyasında bir çok oturmuş kuralın gözden geçirilmesini de gerektirecektir. Hukuk, her ne kadar teknolojinin arkasından da gelse, garanti, teminat, gizlilik ve güvenlik taahhüdü gibi hukuki önlemlerin en baştan alınmasına da engel değildir.

Web bazlı uygulamalar ve programlar, ne kadar avantajlı olursa olsun, ne kadar üst seviyede tekniklere sahip olursa olsun, teknik ve hukuksal olarak korunmadan ve garanti altına alınmadan yatırım yapılmaması gereken bir alandır. Günümüz şirketlerinin de en büyük hatası, hukuki risk analizinden geçirmeden teknoloji yatırımına kalkışmalarıdır. Eğer ki, müdahale edilebilen bir alan dahilinde bu hizmet alınırsa, gerekli teknik ve hukuki önlemler en başta sağlanırsa, net-işlem ya da bir başka deyişle cloud computing ortamı mükemmel kolaylıklar ve iş fırsatları yaratabilir.

NOT: Dünyada 37signals.com, Google.com, Group-Office.com gibi, Türkiye’de de DivaPortal.com gibi nitelikli net-işlem firmalarına rastlamak mümkün.

Tags:

Leave a reply

required

required

optional


Trackbacks

  •  
economic homework help eassy help pay for paper dissertation service places to have my papers written